ISebe loPhuhliso lwamaPhandle noHlengahlengiso lweMihlaba lipapashe 'umgaqo-nkqubo wokunikela ngomhlaba' omtsha, ovumela amaqela ukuba anikele ngepropati ukukhawulezisa inkqubo yokubuyiselwa komhlaba.
Olu xwebhu lukhutshwe ukuze uluntu luphawule ngoLwesihlanu (7 kaFebruwari), luthi iminikelo mayikhawuleziswe kubanini bomhlaba abakhulu. Oku kuquka amashishini ezolimo, iinkampani zemigodi, amaziko emali, iicawa kunye namanye amaqela.
“Kufuneka kusekwe iinkqubo ezikhethekileyo zokusabela kwiminikelo ukuze isebe libe noxanduva kwaye likhawulezise ukufunyanwa nokudluliselwa komhlaba ekunikelwe ngawo,” utsho lo mgaqo-nkqubo.
“Urhulumente uza kwenza uvavanyo lwawo wonke umhlaba karhulumente nowoluntu ofanelekileyo nofumanekayo ukuze usasazwe (umnikelo) kubaxhamli abaphambili kwimveliso yezolimo neyesibini, indawo yokuhlala kunye nokuhlaliswa kwabantu, imihlaba yesisa kunye nophuhliso lwemizi-mveliso.”
Umgaqo-nkqubo unika ingxelo kubaxhasi abakhethe kwangaphambili abaxhamli kunye nomhlaba oya kuthi ngokulula unikwe urhulumente ukuba awabele.
Kwiimeko apho kungekho baxhamli bachongiweyo, abahlali basezifama, abaqeshi babasebenzi, iintsapho ezincinci kunye namafama asebenzisanayo, abantu abangenamhlaba ematyotyombeni, abasetyhini, ulutsha, kunye nabantu abakhubazekileyo baya kubekwa phambili, umgaqo-nkqubo uyatsho.

Inkqubo yomnikelo
Urhulumente uya kubhalisa iipropati kunye nenkqubo yonyameko olufanelekileyo luya kulandela, umgaqo-nkqubo uthi.
Le nkqubo iya kubandakanya uhlolo malunga nokufaneleka komhlaba kunye nobungakanani bemali karhulumente, ulawulo kunye noxanduva lobugcisa kulo mhlaba.
Oku kuya kubandakanya nemibuzo ngamalungelo omhlaba, uhlolo lweefama/zepropati kunye nengqalelo yobuchule eyodwa enikwa iminikelo echaphazelekayo.
Umgaqo-nkqubo uchaza amanyathelo ahlukeneyo enkqubo yomnikelo ngolu hlobo lulandelayo:
- Umhlaba onikelweyo oza nabaxhamli abakhethwe kwangaphambili - Apho umhlaba wenziwe wafumaneka ukuze kunikelwe kwaye uze nabaxhamli abakhethwe kwangaphambili, uya kubekwa phambili ukuze ulahlwe. Loo mhlaba uya kulandela inkqubo emiselweyo kodwa awuyi kupapashwa ukuze unikezelwe kwaye uya kubekwa ngqo kwiphaneli efanelekileyo yokhetho kunye nolwabiwo.
- Apho umhlaba ungenabaxhamli bachongiweyo - Apho umhlaba onikelweyo ungenabaxhamli abachongiweyo, uya kulungiselelwa abaxhamli abaye babekwa phambili kwiPhaneli yoKhetho lwabaHlemkeli kunye noLwabiwo loMhlaba. Kuya kufuneka kwakhona ukuba kujongwe ukuba kukho ibango kumhlaba ngokoMthetho wokuBuyiselwa kwamaLungelo oMhlaba. Apho kufunekayo, uhlolo olongezelelweyo luya kwenziwa ngokwendlela yokulinganisa kunye nesoftware ephuhlisiwe, ukubeka indawo ebekwe ngokucwangcisiweyo ngokusekwe kubutyebi bendalo, ubukho beziseko ezingundoqo kunye nokuba kufutshane neemarike.
- Umhlaba onikelwe ikakhulu ngezolimo okanye ngeenjongo zokuhlaliswa kwabantu – Wonke umhlaba onikezelweyo ongowokulima nocociweyo, uya kubhaliswa kwaye ungene kwiAkhawunti yeMihlaba yezoLimo. Loo mhlaba uya kubhengezwa kubaxhamli abathile ukuba bafake izicelo. Apho lo mhlaba unikelweyo ungowokuhlaliswa kwabantu, uya kuqwalaselwa ngokweSebe lokuHlaliswa koLuntu, aManzi noGutyulo.
- Ukuxatyiswa komhlaba onikezelweyo - Ukuxatyiswa komhlaba onikezelweyo kuya kwenziwa emva kokuba lwenziwe olu vavanyo lukhankanywe ngasentla.
- Ukudluliselwa komhlaba onikezelweyo - Wonke umhlaba ofunyenwe ngenjongo yokunikela uya kulawulwa yinkqubo eqhelekileyo yodluliselo, eya kubandakanya ukuqeshwa kodluliselo, ukudluliselwa kweepropati, ulawulo lwepropati kunye nokulahlwa komhlaba kubaxhamli abachongiweyo. Oku kuya kuba kuhlobo lokusayinwa kwezivumelwano zengqeshiso kunye/okanye ukunikezelwa kweepropati simahla, ingakumbi kubasebenzi basezifama, abaqeshi bezindlu, abafaki-mabango okubuyiselwa komhlaba kunye namanye amaqela anyuliweyo. Kwiimeko ezithile, ilungelo lokubuyisela umva kurhulumente liya kusebenza kumhlaba onjalo.
