KHUPHELA AMAPHEPHA
- UMthetho osaYilwayo woLungiso lweMithetho yoNyulo [B22B-2020]
- UMthetho osaYilwayo woLungiso lweMithetho yoNyulo [B22A-2020]
- Ingxelo yemidiya: Ukhuseleko lweSC
- Isaziso esipapashiweyo
- ElUMthetho osaYilwayo woLungiso lweMithetho ye-ectoral [B22–2020]
KUSASAZO
- Urhulumente waseMzantsi Afrika- IKOMITI YEMICIMBI YASEKHAYA YAMKELELA UMTHETHO OSAYILWAYO OLUNGISIWEYO WEMITHETHO YOLONYULO
- IRR - UMzantsi Afrika mawuwuchase ngokungxamisekileyo uMthetho oYilwayo obonakala umsulwa nonokuthi isoyikise unyulo olukhululekileyo nolungenamkhethe
- Funda ungeniso olupheleleyo oluvela kwi Institute of Race Relations apha.
-
[mamela] ChaiFM – Uphononongo olutsha lweBlue kunye no-Benji Shulman (uRob Hutchinson njengondwendwe)
Iintlanganiso zekomiti yePalamente yePotfoliyo
Kwintlanganiso ebambekayo, iKomiti yahlangana ukuze yamkele inkcazelo emfutshane kwiKomishoni yoNyulo eziMeleyo (i-IEC) ngoMthetho osaYilwayo woLungiso lweMithetho yoNyulo [B22B – 2020]. Le ngcaciso imfutshane iquke inkcazo yenjongo neenjongo zalo Mthetho uYilwayo, kunye nohlahlelo lwesolotya negatya lezilungiso eziluqulathileyo kunye neziphumo zalo kunyulo loorhulumente basemakhaya lowama-2021.
I-IEC yachaza ukuba uMthetho osaYilwayo oLungisiweyo weMithetho yoNyulo ufuna ukulungisa iziqendu ezintathu zomthetho eziquka uMthetho weKomishoni yoNyulo, 51 ka-1996, uMthetho woNyulo, 73 ka-1998, kunye noRhulumente waseKhaya: uMthetho woNyulo looMasipala, wama-27 ka-2000. woMthetho weKomishoni yoNyulo ugunyazisa i-IEC ukuba iqhubeke iphonononga umthetho kwaye iphakamise izilungiso kumthetho wonyulo ukwenza izindululo ezifanelekileyo malunga noku. inkqubo. Ikwangumsebenzi we-IEC ukuqinisekisa ukuba inkqubo-sikhokelo yowiso-mthetho yaseMzantsi Afrika yonyulo igcina ukufaneleka kwayo, ukusebenza kwayo, kunye nokungqinwa kwayo kwimeko yolonyulo esoloko itshintsha. Izihlomelo kwinkqubo yonyulo kukuqinisekisa inkqubo yolawulo engenamagingxi-gingxi ekuqhutywa ngayo unyulo. Injongo yoMthetho-siHlomelo oYilwayo weMithetho yoNyulo kukulungelelanisa izibonelelo ezifanelekileyo zowiso-mthetho ngokwenza uphuculo lobuchule olunxulumene nolonyulo lwesizwe nolwephondo, kubandakanywa unyulo loorhulumente basemakhaya lowama-5. Eyona njongo iphambili yoMthetho-siHlomelo osaYilwayo kukuphucula iindlela zowiso-mthetho ezikhoyo eziqinisekisa unyulo olukhululekileyo nolungenamkhethe, ngokungqinelana noMgaqo-siseko. Enye injongo inxulumene nokulungelelanisa uMthetho woNyulo kunye nezibonelelo zoMthetho woKhuseleko lweNkcukacha zoMntu, 2021 ka-4, malunga nokukhuselwa kolwazi lobuqu lwabavoti ngokuchasene nokubhengezwa okungafanelekanga. I-IEC ibambe iinkqubo zokubonisana ezinabileyo kunye nenqanaba lesizwe likarhulumente kunye noMlawuli woLwazi malunga noMthetho osaYilwayo weMithetho yoNyulo. I-IEC yazibandakanya neKomiti yeSebe leMicimbi yezeKhaya yaze yaphendula kwizimvo ezibhaliweyo ezingaphezulu kwe-2013 12 ezifunyenwe kwi-website ethandekayo yoMzantsi Afrika. Kubekho nezinye izingeniso ezingama-000 ezifunyenwe ngabanye abachaphazelekayo.
Amalungu avakalise inkxalabo malunga nokugcinwa kwedatha engoluhlu lwabavoti kunye nokuba utshintsho lwezindlu zowiso-mthetho zamaphondo luya kulichaphazela njani na iBhunga leSizwe lamaPhondo (NCOP). Amalungu abuze ukuba izilungiso ze-IEC kumthetho wonyulo zisabela njani kwisigwebo seNkundla yoMgaqo-siseko. I-IEC yabhencwa kakubi kwisigwebo malunga nomba wokufumana iinkcukacha ezaneleyo zabavoti kunye nokuqinisekisa ukuba iidilesi zidwelisiwe. INkundla yoMgaqo-siseko ibonise ukuba i-IEC ayiyonelisi imfuneko yecandelo le-190 loMgaqo-siseko ukuqinisekisa unyulo olukhululekileyo nolungenamkhethe olukhusela abavoti. Ukuba kukho intembeko yolonyulo, loo nto ithetha ukuba ilizwe limele ntoni kumgaqo-siseko walo. Iza kuqinisekisa njani ukuba i-IEC iyakwenza izinto elubala xa iGosa eliyiNtloko loNyulo likhetha ukuhlengahlengisa iinkcukacha kuluhlu lwabavoti? Ukukhuselwa kolwazi lomntu siqu lwabavoti ekubhengezweni ngokungekho ngqiqweni yinkalo ebalulekileyo, kwaye iKomiti inelisekile ukubona ukuba kwenziwa inkqubela phambili yokulungelelanisa umthetho wonyulo kunye nezibonelelo zoMthetho wokuKhuselwa koLwazi loMntu. Amalungu abuze ukuba ngaba iinkqubo malunga nabavoti abavotela ngaphandle kwezithili zabo zokuvota zanele ukuqinisekisa ukuba wonke umntu unako ukuvota kube kanye kuphela ukukhusela ukuthembeka kweenkqubo zonyulo.
Kuye kwaqatshelwa ukuba intlanganiso ibisisiqalo senkqubo, kwaye iKomiti iza kuqalisa inkqubo yokubonisana noluntu kunye neendibano ezingaphezulu kunye ne-IEC. Ukuqinisekisa iinkqubo ezifanelekileyo zokuthatha inxaxheba koluntu luxanduva lweKomiti. IKomiti ayisayi kutyeshela naziphi na iinkqubo ezifunekayo ukuqinisekisa ukuba uMthetho-sihlomelo oYilwayo weMithetho yoNyulo usetyenzwa ngendlela emiselweyo nangokuhambelana noMgaqo-siseko. Uluntu kufuneka lunikwe ixesha elaneleyo de kube ngumhla wama-22 kuJanuwari ka-2021 ukwenza iziphakamiso eziyimfuneko, ngokuhambelana nexesha leeholide ezizayo. IKomiti iza kubiza intlanganiso yokuqwalasela iziphakamiso ezenziwe ekupheleni kukaJanuwari 2021.
enikezwe yi IQela eliPhonononge iPalamente
