I-DearSA isebenza kwi-Concourt ukuthintela ukulibaziseka konyulo loorhulumente basekhaya

Iphulo lokuthatha inxaxheba koluntu yi-DearSA malunga nokuhlehlisa unyulo libangele iimpendulo ezingama-8,000, ezingama-63.3% kuzo kuko nakuphi na ukulibaziseka.

DearSA-Unyulo-luhlehlisiwe-kwimidiya

Umbutho othatha inxaxheba koluntu i-DearSA ifake isicelo sokungenela ityala eliziswe yiKomishoni yoNyulo yoMzantsi Afrika yokulibazisa unyulo loorhulumente basekhaya ngaphaya komhla obekwe nguMgaqo-siseko ngo-Okthobha wama-2021.

IKomishoni icele iConcourt ukuba ilibazise unyulo loorhulumente basekhaya ungadlulanga umhla wama-28 kuFebruwari 2022 ngenxa yobunzima obubangelwe ngubhubhani we-Covid, nto leyo eyenza kube nzima ukuba unyulo lube lukhulu kwaye lube nobulungisa.

Usihlalo we-IEC uVuma Mashinini uthembele kwingxelo kaJustice Moseneke ecebisa ukuba luhlehliswe ulonyulo. I-DearSA ixoxa ngelithi i-IEC inokuphumeza amanyathelo okhuseleko athathwe kwiinkcukacha zamazwe ngamazwe kunye namava okwenza uvoto nokunyula kukhuseleke, ngaphandle kokulibazisa. Ingxoxo isekelwe kubunzima bokuqhuba unyulo olukhululekileyo nolungenamkhethe ngexesha lobhubhane.

I-DearSA iququzelele a iphulo lokuthatha inxaxheba ekuphenduleni ikhwelo le-IEC lokuvakalisa izimvo ngeNgxelo kaMoseneke yaze yafumana iimpendulo eziphantse zibe ngama-8,000 kawonke-wonke, ama-63.3% azo ngakulo nakuphi na ukulibaziseka.

UDanie Eloff we-Hurter Spies Attorneys uthi i-DearSA izakwenza oku kulandelayo kwityala leNkundla yoMgaqo-siseko malunga nokuhlehliswa konyulo loorhulumente basemakhaya.

Okokuqala, ukuba i-DearSA iququzelele inkqubo yentatho-nxaxheba yoluntu apho phantse abemi boMzantsi Afrika abamalunga nama-8,000 baye baviwa amazwi abo malunga nesindululo sokuhlehliswa konyulo. Abanye abangama-63.3% babaphenduli bathi abakholelwa ukuba unyulo luhlehliswe, ngelixa i-27.8% ixhasa uhlehso, kwaye i-8.9% ibingaqinisekanga. Iinkcukacha-manani zephulo le-DearSA zikhankanyiwe kwingxelo yeKomishoni yoNyulo ecebisa indlela eqhuba ngayo ngoku kwiNkundla.

“I-DearSA iyakuxoxa kwakhona ukuba xa iNkundla ifumanisa ukuba unyulo luhlehliswe kwaye iPalamente iyalelwe ukuba iphumeze oku kuhlehliswa ngomthetho omtsha okanye isilungiso somgaqo-siseko, ukuba inkqubo yowiso-mthetho ifuna inkqubo entsha yentatho-nxaxheba yoluntu,” utshilo u-Eloff.

Okwesibini, i-DearSA izakwenza iziphakamiso kwaye ibonelele ngocazululo lokuthelekisa indlela amanye amazwe alujonga ngayo unyulo ngexesha lobhubhani we-Covid-19. Kuyaphawuleka ukuba i-United States lelinye lamazwe aliqela ukubamba unyulo ngexesha lobhubhani we-Covid. 

Okwesithathu, i-DearSA iya kungenisa ukuba akukho siqinisekiso sokuba i-Covid-19 ayizukuba yingxaki ngomhla wonyulo olucetywayo ngoFebruwari ka-2022, xa sijonga isantya esicothayo sogonyo okanye ukuvela kolunye uhlobo lwe-Covid. 

“INkundla kufuneka ibonelele ngezikhuselo zexesha elide malunga nokuhlehliswa konyulo. Ngaphaya koko, izifundo ezininzi ziqikelela ukuba umhlaba uza kujongana nezi zifo rhoqo kwaye isikhokelo seNkundla sexesha elide siyimfuneko, utshilo u-Eloff.

Umlawuli wephulo le-DearSA, uRob Hutchinson, uthi ngokucela ukuba luhlehliswe unyulo loorhulumente basemakhaya, i-IEC ifuna iNkundla ukuba iyinqumamise idemokhrasi. 

“INkundla icelwa ukuba ilawule into engaphaya kwamandla ayo. Ayinakunqumamisa idemokhrasi ngokurhoxisa uMgaqo-siseko ngenxa yobhubhane ngalo naliphi na ixesha. Ngubani onokuthi asinalo olunye uhlobo lwe-Covid ngoFebruwari kulo nyaka uzayo kwaye kunyanzelekile ukuba silibazise unyulo kwakhona. Sibophelelekile ukuba sizibandakanye kwiinkqubo zeNkundla njenge-amicus (umhlobo) ngenxa yesininzi sabathathi-nxaxheba be-DearSA bexoxa ukuba asinakulibazisa unyulo. Kufuneka siyisombulule le miba ngoku.”

Kuyaphawuleka ukuba eminye imibutho emininzi ngokunjalo iye yenza isicelo sokujoyina inkqubo yenkundla njengamaqela angenelelayo okanye amicus. Onke amaqela ayasichasa isicelo se-IEC sokulibazisa unyulo.

Ngaphandle kwe-DearSA, le mibutho ilandelayo ibonakalise injongo yayo yokujoyina inkqubo:

    1. I-IFP njengeqela elingenelelayo.
    2. I-F4SD njengeqela elingenelelayo.
    3. INGQONDO njengeqela elingenelelayo.
    4. I-DA njengeqela elingenelelayo.
    5. I-ANC njengombutho ongenelelayo.
    6. I-ATM njengeqela elingenelelayo.
    7. I-CASAC njenge-amicus.
    8. IRR njenge-amicus.
    9. AfriForum njengoko amicus.