UMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika wenza isibonelelo sokubandakanyeka koluntu ekwenziweni komthetho, ukongamela kunye nezinye iinkqubo zePalamente. Inkqubo yedemokhrasi yoMzantsi Afrika ayiboneleli nje kuphela ukuba abemi banyule abameli babo, kodwa ikwavumela abemi ukuba babe nelizwi kwimiba ebachaphazelayo.

Ulwazi olubonelelwe yiOfisi yeMfundo kaRhulumente yePalamente
Enye yeendlela uluntu olunokuthi livakalise ilizwi lalo kukwenza iziphakamiso kwiiKomiti zeNdlu yoWiso-mthetho, kwiiKomiti zeBhunga leSizwe lamaPhondo okanye kwiiKomiti eziHlangeneyo.
Ukuze iziphakamiso ezivela eluntwini zisebenze, umxholo kunye nefomathi kufuneka ziqwalaselwe ngononophelo.
Kubalulekile ukuba isingeniso sifundwe lula kwaye siqondwe ngamaLungu ekomiti.
YINTONI UKUNGENEKE?
Isingeniso kunikezelo lwezimvo okanye izimvo ngomba othile okanye isiqwenga somthetho oqwalaselwa yikomiti yePalamente.
Amangeniso angeniswa ngolwimi olukhethileyo.
Amangeniso adla ngokubhalwa. Zinokomelezwa ngokumelwa komlomo kwikomiti, ukuba umntu okanye iqela elenze ingxelo liyamenywa ukuba lenze intetho yomlomo.
Ukwenza izindululo kudala ithuba lokuba nalo naliphi na ilungu loluntu licebise ngeenguqu okanye licebise amanyathelo anokwenziwa ukuqinisekisa ukuba imithetho epasiswe yiPalamente okanye nawuphi na omnye umcimbi oqwalaselwa yiPalamente, uyayifezekisa injongo yawo.
INDLELA YOKUBHALA ISIBONELELO?
Nangona kungekho ndlela imiselweyo yokungeniswa kwikomiti, ifanele icingisiswe kakuhle kwaye kube lula ukuyifunda.
La macebiso alandelayo anokunceda ukuphumeza oku:
Isihloko – Bhala isihloko sakho ngegama lekomiti esithunyelwe kuyo kunye nesihloko esipheleleyo soMthetho oYilwayo okanye isihloko.
Ivela kubani? – Chaza ngokucacileyo ukuba isicelo sivela kubani. Chaza igama lakho okanye unike igama lombutho owumeleyo.
Iinkcukacha zoQhagamshelwano – Faka idilesi yoqhagamshelwano kunye nenombolo yefowuni yasemini. Ukuba ngezizathu zabucala awufuni ukuba ezo nkcukacha zipapashwe esidlangalaleni kunye nongeniso lwakho, bhala oku kwileta echazayo kwaye ungabandakanyi ungeniso ngokwalo.
Ngaba unqwenela ukuvela phambi kweKomiti? – Chaza ngokucacileyo ukuba ungathanda na ithuba lokuthetha nekomiti ngokwakho. Ukuba umele umbutho kwaye unqwenela ukuba abanye bavele nawe phambi kwekomiti, nokuba kukuxhaswa okanye ukuthetha, faka amagama abo kunye neendima zabo.
Umbutho wakho – Ukuba ubhala egameni lombutho, nika iinkcukacha ezimfutshane ngeenjongo zombutho, ubulungu kunye nolwakhiwo lwawo. Qinisekisa ukuba unegunya lokwenza njalo kwaye uqaphele isikhundla sakho ngaphakathi kombutho.
Ngubani omnye okuxhasayo? – Ungaphawula ukuba ukhe wabonisana kangakanani ngexesha lokubhalwa kwesicelo. Isicelo sakho sinokuba namandla ngakumbi ukuba sinenkxaso eninzi.
IZIKHOKELO ZOKUNGENISWA OKUBHALWEYO
Xa ubhala isingeniso kwikomiti, uya kuba usenza amagqabantshintshi ngokunxulumene noMthetho oSayilwayo okanye umba ongumxholo. Nangona kukho iiyantlukwano kwindlela isingeniso esibhalwa ngayo kuMthetho oYilwayo, kukho imigaqo esisiseko esebenzayo.
Ukusetyenziswa kolwimi – Sebenzisa ulwimi olunentlonipho. Ukungeniswa kolwimi olunehlazo nolungenantlonelo akuyi kuqwalaselwa.
Ifanelekile – Yima kwindawo echanekileyo. Ingeniso yakho mayibe yefanelekileyo kumbandela oxoxwa ngawo. Ikomiti inokugqiba ekubeni ingamkeli ingeniso engafanelekanga.
Cacisa – Lungisa izivakalisi zakho kunye neziqendu ngokulandelelana okunengqiqo. Zama ukubonisa ingxoxo ecacileyo nephuhliswe ngokwengqiqo. Ingxoxo etsiba ukusuka kwenye ingxaki ukuya kwenye ize ibuyele okanye ixube imiba engadibananga nayo inokuba yingxaki kwaye inciphise impembelelo yayo.
Ingcaciso emfutshane – Yibhale ngokulula nangokuthe ngqo. Musa ukubhala okungaphezulu koko kuyimfuneko. Ingxelo ende kakhulu inokwenza buthathaka amanqaku aphambili ofuna ukuwathetha. Ikomiti ifuna ukwazi ukuba ucinga ntoni kunye nobungqina okanye iingxoxo onazo ezixhasa umbono wakho.
Chaneka – Chaneka kwaye ugqibelele. Qokelela kwaye uphande lonke ulwazi olufanelekileyo ngokucokisekileyo. Qinisekisa ukuba iinkcukacha zakho zichanekile. Ukungenisa okuneempazamo ezininzi kuya kuyinciphisa kakhulu impembelelo yako.
Isiphelo – Shwankathela okanye udwelise amanqaku aphambili eengcebiso zakho kwisiphelo ekupheleni kwesicelo okanye kwisishwankathelo solawulo ekuqaleni.
Ukuthumela ungeniso lwakho – Ungeniso lwakho kufuneka lufike kwikomiti ngaphambi okanye ngaphambi komhla wokuvala ungeniso, kwaye kufuneka luthunyelwe kuNobhala weKomiti ofanelekileyo.
UKWENZA IZIBONELELO ZOMLOMO
Ukungeniswa ngomlomo kukunika ithuba lokubethelela oko ukuthethileyo kwingeniso yakho ebhaliweyo kwaye uvumele ikomiti ukuba icacise iingongoma eziphakanyiswe kwisingeniso. Ukuba ikomiti igqibe ekubeni imamele isingeniso sakho, unobhala weKomiti uya kuqhagamshelana nawe ukuze enze amalungiselelo okumamela ungeniso lwakho lomlomo.
Izimvo zovakaliso-zimvo zinokwenziwa kwiiNgxoxo zoVavanyo lwezimvo zoLuntu ezibanjwa ziiKomiti.
-
- Ezi zimvo zingenisiweyo zirekhodwa kwiNgxoxo yoVavanyo-zimvo kwaye zikhutshelwe.
- IKomiti/iiKomiti ezifanelekileyo zijonga ubungqina okanye iimbono ekwabelwana ngazo kwiNgxoxo yeNgxoxo kwaye ixoxe ngemixholo yoko.
- Ukuba imbono ixhaswa ngabantu abaninzi kwaye ukuba ifanelekile, ingcamango okanye inkxalabo ibeka ithuba elihle lokubandakanywa kumsebenzi weKomiti / iiKomiti ezifanelekileyo.
- IKomiti/iiKomiti ziya kwenza isigqibo sokugqibela malunga nokufaneleka kombandela othile.
IZIKHOKELO ZOKWENZA IZIBONELELO ZOMLOMO
Indlela yokunikwa kwezimvo ezingeniswe ngomlomo iyahluka phakathi kweekomiti kwaye ikwaxhomekeke kubume beshishini.
Landela izikhokelo ezifanayo nezo zibhaliweyo.
Ukulungiselela intetho yakho yomlomo – Njengoko iintlanganiso zekomiti zihlala zivulelekile kuluntu nakumajelo eendaba, ungathanda ukuya kwenye yezi ntlanganiso ngaphambi kokuba unikezele ngentetho yakho yomlomo. Ngomhla wokungenisa intetho yakho yomlomo, fika kwangethuba. Kungumbono olungileyo ukucwangcisa intetho yakho ukuze ukwazi ukuveza onke amanqaku afanelekileyo kwaye ushiye ixesha elaneleyo lemibuzo.
Izixhobo Zokubona – Amagumbi eekomiti zePalamente afakelwe izixhobo zokuva nokubukela kwaye intetho yakho ngomlomo inokuba nefuthe elingakumbi ukuba iqiniswa ngezixhobo zokuva nokubukela.
Ulwimi – Ungafaka intetho yakho ngomlomo nangaluphi na ulwimi olusemthethweni lwaseMzantsi Afrika. Yazisa iKomiti ngolwimi olukhethileyo ngaphambi kwexesha ukuze iPalamente yenze amalungiselelo afunekayo okutolika.
Imibuzo – Lungela imibuzo evela kumalungu eKomiti. Kungumbono omhle ukucinga ngemibuzo enokubuzwa kwaye ulungele ukuyiphendula.
Ukwabiwa kwexesha – Ungaxoxa ngexesha olinikiweyo noNobhala weKomiti, kwangaphambili. Ikomiti yenza isigqibo sokugqibela ngexesha elinikiweyo leentetho zomlomo.
Thatha inxaxheba ePalamente. Yenza ilizwi lakho livakale.
